CHÙA BỒ ĐỀ HẢI ĐẢO TRONG SỰ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU LỊCH Ở PHÚ QUỐC Ngày:07/04/2017

     Phú Quốc là hòn đảo lớn nhất Việt Nam (diện tích 589,23 km²), nằm ở phía Tây Nam thuộc tỉnh Kiên Giang có nhiều tiềm năng và lợi thế trong phát triển du lịch. Trong đó, chùa Bồ đề Hải đảo cũng là một trong những sản phẩm văn hóa ra đời phục vụ cuộc sống và phát triển cho hoạt động du lịch của cư dân đảo Phú Quốc.

 

1. Vài nét về Phú Quốc


     Đảo Phú Quốc có hình tam giác, cạnh đáy nằm ở Bắc đảo, nhỏ dần lại ở phía Nam. Địa hình tự nhiên thoai thoải chạy theo hướng Bắc -Nam, chiều dài lớn nhất của đảo là 49km; nơi rộng nhất ở khu vực Bắc đảo với chiều dài là 27km, nơi hẹp nhất phía Nam đảo 3km.

     Theo thống kê của Ủy Ban Nhân Dân huyện Phú Quốc năm 2010 thì dân số trên đảo là 92,574 người, người Việt (87,966), đứng thứ hai là người Hoa (1,851) kế đến là người Khemer (801) và một số là dân tộc khác. Dân cư sống tập trung dọc theo cửa sông Dương Đông, Cửa Cạn và một số làng chài ven biển như: Hàm Ninh, An Thới, Bãi Sao, Cửa Cạn, Rạch Vẹm…

     Sinh hoạt kinh tế của cư dân trên đảo chủ yếu là đánh bắt thủy sản nên thường gặp nguy hiểm, bất trắc và những thách thức từ biển. Đó chính là nguyên nhân có những hình thức thờ tự, cúng bái, kiêng kỵ,…và niềm tin vào các vị thần linh che chở, bảo vệ họ được bình an.Vì thế, tôn giáo - tín ngưỡng là nhu cầu lớn lao; là chỗ dựa tinh thần không thể thiếu để chống lại tai họa từ thiên nhiên.  

     Người dân trên đảo Phú Quốc phần lớn theo đạo Phật với hơn 31.765 người, một số ít theo đạo Thiên Chúa với số tín đồ hơn 2.870 người, Tin Lành hơn 245 người, phật giáo Hòa Hảo hơn 370 người và đạo Cao Đài hơn 1.222 người. Theo số liệu thống kê của UBND huyện Phú Quốc năm 2011, toàn đảo có hơn 14 chùa Phật giáo, 3 thánh thất Cao Đài, 3 cơ sở phật giáo Hòa Hảo, 1 nhà thờ Thiên Chúa giáo và 2 nhà nguyện.

     Ngoài cơ sở tôn giáo, trên đảo còn có nhiều cơ sở tín ngưỡng như đền, lăng, am, miếu, với tổng số 45 cơ sở. Tiêu biểu có dinh Bà Thủy Long Thánh mẫu, dinh Cậu, đình Bổn cảnh Thành Hoàng, dinh Kiêm Giao thần nữ, đình thần Nguyễn Trung Trực, chùa Ông Bổn, chùa Quan Thánh Đế… Các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo này quy mô nhỏ.

     Ở Phú Quốc, hàng năm diễn ra nhiều lễ hội dân gian truyền thống như lễ hội Nghinh Ông (16/10 Âm lịch), đình thần Dương Đông (10-11/1 Âm lịch), Thủy Long Thánh Mẫu (20-21/ Âm lịch), Ông Bổn (27/2 Âm lịch)… thu hút đông đảo sự tham gia của người dân trên đảo.

 

2. Tình hình phát triển du lịch Phú Quốc

     Phú Quốc được thiên nhiên ban tặng những nguồn tài nguyên biển quý giá rất thuận lợi và đầy tiềm năng cho việc phát triển loại hình du lịch biển đảo. Căn cứ Quyết định số 18/2009/QĐ-TTG ngày 03/02/2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội vùng biển và ven biển Việt Nam thuộc vịnhThái Lan đến năm 2020, tỉnh Kiên Giang đã định hướng phát triển kinh tế biển toàn diện về du lịch biển, nuôi trồng, khai thác chế biến thủy sản; trong đó xây dựng huyện đảo Phú Quốc trở thành thành phố du lịch biển-đảo tầm cỡ quốc gia và khu vực…

     Trước những lợi thế mà biển đã mang lại, UBND huyện Phú Quốc, đặc biệt là ở Kiên Giang đang đề ra phương án khai thác kinh tế biển và du lịch biển. Loại hình du lịch được chú trọng phát triển đó là loại hình du lịch sinh thái, đặc biệt là du lịch sinh thái tại các khu du lịch biển đảo. Và để đáp ứng những khó khăn hiện tại về vấn đề nước ngọt và lưới điện, UBND huyện Phú Quốc đã xây dựng hồ chứa nước Dương Đông để tích nước vào mùa mưa nhằm giải quyết nhu cầu nước sinh hoạt cho cư dân và khách du lịch. Bên cạnh đó, dự án cáp ngầm 110kV xuyên biển từ Hà Tiên đã hoàn thành vào ngày 2/2/2014.

     Phú quốc là đảo lớn nhất nước ta với tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn phong phú, đa dạng. Vì vậy, ngành du lịch của Phú Quốc phát triển nhanh chóng tổng lượng khách du lịch đến với đảo hàng năm tăng nhanh qua các năm từ năm 2004 có 131.050 lượt DK/năm, đến 2008 có 211.901 DK/năm, đến năm 2016 có 400.000 DK/ năm tăng bình quân 57% so với năm 2015, trong đó có 80 % du khách trong nước.

     Nghiên cứu mới nhất của Tổ chức nghiên cứu, tư vấn bất động sản CBRE, doanh thu trên phòng (RevPAR – Revenue per Available Room) trung bình của hai khách sạn cao cấp nhất tại Phú Quốc năm 2013 là 124 USD, trong khi “thủ đô resort” Mũi Né chỉ đạt mức 115.80 USD, TP Hồ Chí Minh đạt 123,2 USD và Hà Nội đạt mức 102,27 USD.

     Các bãi biển đẹp đã và đang được tận dụng phát triển du lịch ở Phú Quốc như Bãi Dài, Rạch Vẹm (xã Gành Dầu); bãi Ông Lang (xã Cửa Dương); bãi Trường, bãi Bà Kèo (khu vực xã Dương Tơ); bãi Vòng (xã Hàm Ninh); bãi Sao, bãi Kem, mũi Đất đỏ (khu vực thị trấn An Thới), trong đó nổi bật là bãi Kem, bãi Sao là những bãi rất đẹp và hoang sơ. Ngoài ra còn có, Hang Yến, Hòn Rỏi, bãi Dương, khu thắng cảnh Đá Chồng,vịnh Đầm, Vũng Bầu, khu bảo tồn san hô… là những danh thắng nổi tiếng ở Phú Quốc.

     Ngoài ra, Phú Quốc là mảnh đất có lịch sử kiên cường bất khuất trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm vì vậy hiện nay trên Phú Quốc có nhiều di tích lịch sử-văn hóa, lịch sử cách mạng mà tiêu biểu là đền Nguyễn Trung Trực, nhà tù Phú Quốc, Dinh Cậu, Đình thần Dương Đông, Sùng Hưng Cổ Tự, Chùa Sư Muôn, Hội thánh Cao Đài, giếng Gia Long, mộ bà tướng Lê Kim Định…

     Các làng nghề truyền thống đóng một vai trò lớn trong việc phát triển du lịch như hồ tiêu, rượu sim, nước mắm…đây là những đặc điểm rất riêng có giá trị hấp dẫn du lịch cần chú trọng khai thác để góp phần xây dựng một hình ảnh riêng về du lịch Phú Quốc trong tương lai.

 

Sơ đồ chùa Bồ Đề Hải Đảo

 

3. Chùa Bồ đề Hải đảo trong phát triển sản phẩm du lịch ở Phú Quốc

       Chùa Bồ đề Hải đảo còn gọi là (BODHIDIPARÀMA) được thành lập theo quyết định 1159/QĐ-UBND ngày 26/5/2011 do Ban Trị Sự-Hội Đoàn Kết Sư Sãi Yêu Nước tỉnh Kiên Giang đề xuất. Đây là ngôi chùa Phật giáo Nam Tông quy mô và đầu tiên ở Phú Quốc được xây dựng trên triền Dốc Quỷ tại ấp Đường Bào, xã Dương Tơ, huyện Phú Quốc. Chùa dự kiến xây dựng các hạn mục công trình như : Chánh Điện, SaLa (Giảng Đường), Tháp Ngọc Xá Lợi, Thiền Viện, Tăng Xá, trường học, Tàng Kinh Cát, Trai Đường, Nhà Bếp, cột cờ, cung viên và cổng chính, cổng phụ v.v ... trong thời gian là 5 năm với tổng kinh phí dự trù khoảng 25 tỷ.  Chánh điện có bề ngang là 25và chiều dài là 39m cao 36 m và diện tích khoảng gần 1000 m2 gồm 3 tầng .

     Chùa Bồ đề Hải đảo không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh theo truyền thống của người Khmer mà còn là chỗ dựa tinh thần cho cư dân đang sinh sống tại đảo. Trong tương lai sẽ góp phần vào sự độc đáo về văn hóa và là một điểm tham quan đặc trưng ở Phú Quốc. Phần lớn người Khmer định cư trên đảo theo đạo Phật Tiểu thừa Theravada, một tôn giáo mới du nhập từ thế kỷ XIII, chi phối rất sâu sắc đời sống của họ. Đối với người Khmer, Phật là chỗ dựa tinh thần vững chắc nhất, là đấng thiêng liêng nhất, còn sư sãi là những người thay Đức Phật để hoằng hóa độ sinh, vì vậy rất được mọi người tôn kính. Nam giới người Khmer đều được trải qua một thời kỳ tu tập tại chùa để trở thành một con người hoàn thiện về nhân cách, phẩm chất, khả năng.

     Khi công trình hoàn thiện, thì chùa Bồ đề Hải đảo sẽ là nơi sinh hoạt các lễ hội truyền thống của người Khmer phần nào góp phần vào sự đa dạng màu sắc văn hóa của cư dân trên đảo. Các lễ hội như lễ Phật đản (bon Pisakh Bâuchea), lễ nhập hạ (bon Châul Vâssa), lễ cầu phước (bon Đa), lễ hội linh (bon Pchum Bôn), lễ tang (bon Sôp)...; và các lễ hội văn hoá - lịch sử (pithi) như lễ Tết (pithi Chôl Chnam Thmây, 14-15-16/4 dương lịch, gồm nghi lễ đắp các núi cát và tắm Phật, tảo mộ ông bà, vui chơi), lễ cúng tổ tiên (pithi Sen Đônta, 29/8-1/9 âm lịch Khmer), lễ cúng trăng (pithi Sâm Peak Preach Khe, còn gọi là lễ đút cốm dẹp - Âk Âmbok, 15/10 âm lịch, gồm nghi lễ cảm tạ thần Mặt Trăng bảo hộ mùa màng, điều hòa thời tiết, đem lại ấm no, tổ chức đua ghe ngo - Um tuk ngua)... sẽ thu hút du khách không chỉ trong nước mà còn có các du khách quốc tế.

     Đây có thể được xem là một sản phẩm du lịch mới trên đảo Phú Quốc, có nét văn hóa độc đáo và khác biệt so với các tiểu vùng văn hóa khác trong vùng văn hóa Tây Nam Bộ. Chính hoạt động du lịch và xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, mang bản sắc của vùng chính là kênh văn hóa quan trọng để chuyển tải những nét độc đáo ra bên ngoài, đồng thời thông qua du lịch sẽ góp phần giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa địa phương.

     Hiện nay, khái niệm sản phẩm du lịch đã được mở rộng hơn rất nhiều. Theo John Wiley (1991)  quan niệm: “Một khi điểm đến được mời chào bán tức là một điểm mà khách du lịch mong muốn được đến thăm, thì phải được phát triển sản phẩm một cách tổng thể”.  Nói một cách khác thì du lịch với tính chất là một ngành du lịch tổng hợp, phát triển  không chỉ dựa trên cơ sở vật chất của bản thân nó mà còn phải dựa trên điều kiện kinh tế - xã hội cũng như trình độ phát triển của nhiều ngành kinh tế khác nữa như: thương mại, hàng không, cảng biển,…

     Vì vậy, sự phát triển của ngành du lịch đòi hỏi sự đầu tư một cách đồng bộ cho các điều kiện cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất cho điểm đến. Ngược lại, sự  phát triển của du lịch sẽ thúc đẩy sự phát triển của những ngành kinh tế liên quan và ngược lại, sự phát triển của các ngành kinh tế khác cũng có tác động trở lại đối với du lịch.

     Như vậy, sản phẩm du lịch cho Phú Quốc là một “bức tranh tổng thể của điểm đến”, trong đó có tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn. Việc xây dựng một ngôi chùa Nam tông  cũng là một sản phẩm du lịch độc đáo góp phần gia tăng thêm điểm đến cho du khách khi đến đảo Phú Quốc trong tương lai.

 

Chùa đang được xây dựng

 

4. Giải pháp

      Một là, tiếp tục tranh thủ sự ủng hộ của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương, để phát triển cơ sở hạ tầng du lịch, hỗ trợ các hoạt động du lịch…và hoàn thiện các công trình đã và đang xây dựng, tôn tạo mới tại địa phương.

      Hai là, ta cần nghiên cứu, tham khảo ý kiến của các chuyên gia để lựa chọn, tìm ra những giá trị đặc sắc, những sản phẩm du lịch tiêu biểu nhất để xây dựng thành một sản phẩm du lịch độc đáo của Phú Quốc, đồng thời đề xuất các chính sách đầu tư, tôn tạo và khai thác tích một cách hợp lý.

      Ba là, với tốc độ phát triển của du lịch đã làm cho thị hiếu của du khách ngày càng đa dạng hơn. Từ các di sản văn hóa phi vật thể trên đảo, trong đó có chùa Bồ đề Hải đảo cùng với nhiều ngôi chùa Khmer khác ở đồng bằng sông Cửu long có thể là một sản phẩm du lịch mới. Ta nên xây dựng theo hướng phong phú, hấp dẫn, đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của du khách trong và ngoài nước đa dạng màu sắc từ tài nguyên tự nhiên, nhân văn, ẩm thực… để du khách có thể lựa chọn và thụ hưởng. Liên kết các tuyến, tour và phối hợp các loại hình du lịch khác ở địa phương và đất liền để đa dạng hóa sản phẩm du lịch.

      Bốn là, chú trọng phát triển du lịch cộng đồng nhằm huy động tối đa sự tham gia của người dân địa phương. Du lịch cộng đồng là cách tốt nhất để sử dụng các dịch vụ tại chỗ, phát triển văn hóa địa phương, thúc đẩy nghề truyền thống, kích thích người dân tham gia giữ gìn di sản văn hóa. Đây cũng là hình thức thiết thực nhất tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân, góp phần phát triển kinh tế, củng cố bình ổn xã hội.

      Trong tương lai, Phú Quốc sẽ trở thành cửa ngõ hàng hải quốc tế quan trọng để giao thương với khu vực và thế giới. Chính vì vậy, đảo Phú Quốc “trở thành trung tâm du giao thương quốc tế lớn và hiện đại của cả nước”, cho nên việc xây dựng các điểm nhấn đặc trưng của Phú Quốc trở thành đến “bức tranh tổng thể của điểm đến” một là yêu cầu cấp thiết hiện nay. Bên cạnh đó, nên khuyến khích những sáng kiến mới trong việc giao lưu và quảng bá văn hóa, chú trọng đến mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng đối với du khách nước ngoài. Tăng cường học hỏi kinh nghiệm các nước có du lịch trong khu vực đã thành công.

      Năm là, nâng cao nhận thức của cộng đồng cư dân trên đảo về vai trò của di sản văn hóa phi vật thể trong việc phát triển du lịch, giúp cộng đồng có ý thức hơn trong việc trân trọng và giữ gìn di sản văn hóa dân tộc. Với phương châm lấy văn hóa để phát triển du lịch và ngược lại phát triển du lịch là để bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, qua đó, gia tăng sự ủng hộ và trách nhiệm, ý thức của cộng đồng đối với bảo tồn di sản. 

Nguyễn Bình Phương Thảo


.:Trở lại:.



LỊCH CÔNG TÁC TUẦN


LIÊN KẾT DOANH NGHIỆP